estetikcerrahımDeri lezyonları nedir?
Deride çok sayıda farklı lezyon bulunabilir: melanin içeren benler, virüse bağlı siğiller, yaşla ortaya çıkan iyi huylu kabarıklıklar, yağ bezi kistleri ve et beni olarak bilinen sarkık deri parçacıkları.
Bu lezyonların büyük bölümü iyi huyludur. Ancak bazı değişiklikler, deri kanseri açısından değerlendirme gerektirir. Bu nedenle çıkarma kararından önce değerlendirme yapılması önemlidir.
Benler yaşam boyu değişebilir. Çocuklukta ortaya çıkabilir, gebelikte koyulaşabilir ve yaşla birlikte kabararak renk değiştirebilir. Bu değişikliklerin çoğu olağandır. Önemli olan, diğer benlerden belirgin biçimde farklı görünen ve kısa sürede değişen lezyonların fark edilmesidir.
Hangi durumlarda değerlendirme gerekir?
- Boyutunda, renginde ya da şeklinde değişiklik olan benler
- Sınırları düzensiz ve rengi eşit olmayan lezyonlar
- Kanayan, kabuklanan ya da iyileşmeyen yaralar
- Kaşıntı ve ağrı yapan lezyonlar
- Yeni ortaya çıkan ve hızla büyüyen lezyonlar
- Giysi ya da tıraşla sürekli tahriş olan benler
Güneşte çok kalan, açık tenli ve ailesinde deri kanseri öyküsü bulunan kişilerde düzenli ben kontrolü önerilir. Lezyonlar, dermatoskopi adı verilen büyüteçli inceleme ile değerlendirilir.
Kendi kendine ben kontrolü nasıl yapılır?
Ayda bir kez, iyi aydınlatılmış bir ortamda ve ayna yardımıyla tüm vücut gözden geçirilebilir. Sırt gibi görülmesi güç bölgeler için bir yakından yardım istenebilir ya da fotoğraf çekilebilir.
- Asimetri: Lezyonun bir yarısı diğerine benzemiyorsa
- Sınır: Kenarları düzensiz, tırtıklı ya da silik ise
- Renk: Birden fazla renk tonu içeriyorsa
- Çap: Boyutu zamanla artıyorsa
- Değişim: Yüzeyinde, boyutunda ya da hissinde değişiklik oluyorsa
Bu ölçütler bir tanı yöntemi değildir; hangi lezyonların hekime gösterilmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı olur. Şüphe duyulan her lezyon değerlendirilmelidir.
Sık görülen deri lezyonları
| Lezyon | Görünüm | Genel yaklaşım |
|---|---|---|
| Doğumsal ben | Doğumda var olan renkli leke | Boyutuna göre izlem ya da cerrahi |
| Edinsel ben | Çocukluk ve gençlikte çıkan kahverengi lekeler | Değişiklik yoksa izlem |
| Seboreik keratoz | Yaşla çıkan, kabarık, yapışık görünümlü kahverengi lezyon | İyi huyludur; rahatsızlık verirse alınır |
| Siğil | Pürüzlü yüzeyli, virüs kaynaklı kabarıklık | Dondurma, koterizasyon ya da ilaç tedavisi |
| Et beni | Sarkık, ince saplı küçük deri parçacığı | Tahriş olursa çıkarılır |
| Yağ bezi kisti | Deri altında yuvarlak, hareketli kitle | İltihaplanırsa ya da büyürse çıkarılır |
Bu tablo bir tanı aracı değildir. Lezyonların ayrımı çıplak gözle her zaman mümkün olmaz; birbirine benzeyen iyi ve kötü huylu lezyonlar vardır. Bu nedenle şüphe duyulan her lezyon hekime gösterilmelidir.
Hangi yöntemler kullanılır?
| Yöntem | Nasıl yapılır? | Ne zaman tercih edilir? |
|---|---|---|
| Cerrahi çıkarma | Lezyon çevresindeki sağlam dokuyla birlikte çıkarılır ve dikişle kapatılır. | Benlerde ve patoloji incelemesi gereken tüm lezyonlarda |
| Tıraşlama | Yüzeyden çıkıntılı lezyon ince bir kesiyle alınır. | Kabarık, iyi huylu görünümlü lezyonlarda |
| Koterizasyon | Isı enerjisiyle doku uzaklaştırılır. | Et beni ve bazı küçük lezyonlarda |
| Kriyoterapi (dondurma) | Sıvı azotla doku dondurulur. | Siğil ve bazı yüzeysel lezyonlarda |
| Lazer | Lazer enerjisiyle doku uzaklaştırılır. | Seçilmiş, iyi huylu lezyonlarda |
Ben olduğundan şüphelenilen lezyonlar yakılarak ya da lazerle alınmaz; çünkü bu yöntemlerde doku patoloji incelemesine gönderilemez. Bu, kötü huylu bir lezyonun atlanmasına yol açabilir.
Yöntem seçiminde belirleyici olan, dokunun patoloji incelemesine gönderilmesinin gerekip gerekmediğidir. Bu gereklilik varsa yakma ve dondurma gibi yöntemler tercih edilmez. Görünümü iyi huylu olan ve tanısı net lezyonlarda ise daha basit yöntemler yeterli olabilir.
İşlem nasıl yapılır?
- Lezyon muayene edilir; gerekirse dermatoskopi yapılır ve fotoğrafla kayıt tutulur.
- Bölge temizlenir ve lokal anestezi uygulanır.
- Seçilen yönteme göre lezyon çıkarılır.
- Cerrahi çıkarmada dikiş atılır; çıkarılan doku patolojiye gönderilir.
- Bölge kapatılır ve yara bakımı anlatılır.
Cerrahi çıkarmada, lezyonun çevresinden sağlam doku sınırı bırakılması gerekir. Bu sınırın genişliği lezyonun türüne göre belirlenir. Patoloji incelemesinde sınırların temiz olmadığı bildirilirse, ikinci bir ameliyatla çıkarımın genişletilmesi gerekebilir. Bu nedenle çıkarma işlemi, göründüğünden daha planlı bir girişimdir.
İşlem sonrası dikkat edilmesi gerekenler
- Yara bölgesi talimat verilene kadar kuru tutulur.
- Kabuk koparılmaz.
- İz güneşten korunur; en az bir yıl hassastır.
- Dikiş alınması için verilen randevuya gidilir.
- Patoloji sonucu mutlaka öğrenilir.
- Hekimin önerdiği iz bakımı uygulanır.
Yüz, boyun ve eklem çevresi gibi hareketli bölgelerde izler daha kolay genişler. Bu bölgelerde dikişler daha uzun süre bırakılabilir ya da destekleyici bantlar önerilebilir. İzin olgunlaşması aylar sürdüğü için, iz bakımına dikişler alındıktan sonra da devam edilmesi gerekir.
Olası riskler ve yan etkiler
- Kanama ve enfeksiyon
- İz; bölgeye ve yönteme göre değişir
- Kabarık iz ya da keloid oluşumu
- Renk farkı
- Lezyonun tekrarlaması; özellikle tam çıkarılmayan durumlarda
- Siğillerde tekrarlama ve yayılma
Hangi belirtilerde hekime başvurulmalı?
- Yara yerinde artan kızarıklık, ısı artışı ve akıntı
- 38 °C üzerinde ateş
- Durmayan kanama
- Çıkarılan bölgede yeniden renkli doku belirmesi
Patoloji sonucu neden önemli?
Çıkarılan dokunun mikroskop altında incelenmesi, lezyonun türünü kesin olarak ortaya koyar. İyi huylu görünen bazı lezyonlar incelemede farklı çıkabilir.
Sonuç kötü huylu gelirse, çevredeki dokunun yeterli çıkarılıp çıkarılmadığı değerlendirilir ve gerekirse ek cerrahi planlanır. Bu nedenle patoloji sonucunun takibi, işlemin ayrılmaz bir parçasıdır.
Deri kanserinden korunma
- Güneşin dik geldiği saatlerde gölgede kalınır.
- Geniş kenarlı şapka ve gözlük kullanılır.
- Güneş koruyucu her mevsim ve bulutlu günlerde de uygulanır.
- Solaryum kullanılmaz.
- Çocukluk çağındaki güneş yanıkları ileri yaştaki riski artırır; çocukların korunmasına özen gösterilir.
- Risk taşıyan kişilerde düzenli deri kontrolü yapılır.
Hekime sorabileceğiniz sorular
- Bu lezyon ne, çıkarılması gerekiyor mu?
- Hangi yöntem kullanılacak ve neden?
- Doku patolojiye gönderilecek mi?
- İz nasıl olacak?
- Sonucu ne zaman öğreneceğim?
- Diğer benlerim için takip gerekiyor mu?
Ben, Siğil ve Deri Lezyonu Alımı hakkında sık sorulan sorular
Ben aldırmak zararlı mı?
Hayır. Uygun yöntemle ve değerlendirme sonrasında yapılan çıkarma zararlı değildir. Önemli olan, doku incelemesi gereken lezyonların yakılarak alınmamasıdır.
Benler neden patolojiye gönderilir?
Lezyonun türünü kesin olarak belirlemek için. İyi huylu görünen bazı lezyonlar incelemede farklı çıkabilir.
Siğiller neden tekrarlar?
Siğiller virüs kaynaklıdır. Tedaviyle lezyon çıkarılsa da virüs deride kalabilir; bu nedenle tekrarlama görülebilir.
İz kalır mı?
Her işlem bir iz bırakır. İzin görünümü yönteme, bölgeye ve iyileşme özelliğine göre değişir.
Hangi benler tehlikeli?
Boyut, renk ya da şeklinde değişen; sınırları düzensiz, rengi eşit olmayan; kanayan ve iyileşmeyen lezyonlar değerlendirilmelidir.
Ne sıklıkta ben kontrolü yaptırmalıyım?
Risk durumuna göre değişir. Ailesinde deri kanseri öyküsü olan ve çok sayıda beni bulunanlarda düzenli kontrol önerilir.
Lazerle ben alınır mı?
Doku incelemesi gerekmeyen, iyi huylu olduğu değerlendirilen bazı lezyonlarda kullanılabilir. Şüpheli benlerde tercih edilmez.
İşlem acı verir mi?
Lokal anestezi uygulandığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez.
Ne zaman duş alabilirim?
Hekimin belirttiği süre beklenir; çoğunlukla ilk 24–48 saat yara ıslatılmaz.
Et benleri kendiliğinden düşer mi?
Bazen düşebilir, ancak çoğunlukla kalır. Tahriş olanlar basit yöntemlerle çıkarılabilir.
Ben aldırınca yayılır mı?
Hayır. Uygun yöntemle çıkarılan lezyonların yayıldığına dair bir bulgu yoktur. Bu yaygın inanış doğru değildir.
Siğiller bulaşıcı mı?
Siğiller virüs kaynaklıdır ve temasla bulaşabilir. Havuz ve ortak alanlarda çıplak ayakla dolaşmamak korunmaya yardımcı olur.
Çocuklarda ben alınır mı?
Değişiklik gösteren ya da tahriş olan lezyonlar değerlendirilir. Karar, lezyonun özelliklerine göre verilir.
Yüzdeki benler nasıl alınır?
Yüzde iz görünümü daha önemli olduğu için teknik ve kesi yönü dikkatle planlanır. Şüpheli lezyonlarda yine cerrahi çıkarma tercih edilir.
Siğil tedavisi kaç seans sürer?
Dondurma gibi yöntemlerde birkaç seans gerekebilir; siğilin yeri ve büyüklüğü süreyi belirler.
Ben aldırdıktan sonra spor yapabilir miyim?
Dikiş hattının zorlanmaması için hekimin belirttiği süre beklenir; bu çoğunlukla birkaç gündür.
Kaynaklar
- American Society of Plastic Surgeons. Skin Cancer Removal. plasticsurgery.org
- American Society of Plastic Surgeons. Giant Nevi Removal. plasticsurgery.org
İçerik, yukarıdaki kaynaklar ve güncel tıbbi bilgiler ışığında hazırlanmış; tıbbi içerik sorumlusu tarafından gözden geçirilmiştir.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.